Crémant czy szampan: za co dopłacasz
Crémant to wino musujące z drugą fermentacją w butelce, robione we Francji poza Szampanią, m.in. w Alsacji, Burgundii i dolinie Loary, a także w Luksemburgu. Metoda jest ta sama co w szampanie, ale przepisy wymagają krótszego dojrzewania na osadzie (co najmniej 9 miesięcy wobec 15) i pozwalają wytłoczyć z tej samej ilości winogron nieco więcej soku. Wyższa cena szampana to zapłata za te różnice i za samą nazwę Szampanii.
Co to jest crémant
Crémant (czyt. kremą) to francuskie (albo luksemburskie) wino musujące spoza Szampanii, zrobione metodą tradycyjną według przepisów, które unijne prawo zastrzega dla tej nazwy.
Słowo crémant nie oznacza jednego regionu, tylko kategorię. Zawsze występuje razem z nazwą miejsca, z którego wino pochodzi: Crémant d'Alsace, Crémant de Bourgogne, Crémant de Loire i tak dalej. Rozporządzenie Komisji (UE) 2019/33 zastrzega tę nazwę wyłącznie dla białych i różowych win musujących z chronioną nazwą pochodzenia, które spełniają kilka warunków jednocześnie.
- Winogrona zbiera się ręcznie.
- Moszcz pochodzi z tłoczenia całych albo odszypułkowanych gron, a z 150 kg winogron wolno uzyskać najwyżej 100 litrów moszczu.
- Zawartość dwutlenku siarki nie może przekroczyć 150 mg/l, a cukru 50 g/l.
- Bąbelki powstają w drugiej fermentacji w butelce, wino leży na osadzie co najmniej 9 miesięcy bez przerwy w tej samej firmie, a osad usuwa się przez degorżację.
Z wymogu ręcznego zbioru i z obowiązku podania nazwy regionu obok słowa crémant zwolnieni są tylko właściciele znaków towarowych ze słowem „Crémant”, zarejestrowanych przed 1 marca 1986 r.
Czy crémant to szampan?
Nie. Crémant powstaje tą samą metodą, ale poza Szampanią, więc nie może nazywać się Champagne.
Szampan to wino z apelacji Champagne, z winnic w 319 gminach na północnym wschodzie Francji. Crémant pochodzi z innych regionów, ma inne szczepy, inne gleby i inne przepisy. W sklepie rozpoznasz go po słowie Crémant i nazwie regionu na etykiecie. Szampana rozpoznaje się tak samo, po etykiecie; piszemy o tym w poradniku prawdziwy szampan.
Osiem francuskich crémant i Luksemburg
We Francji jest osiem apelacji crémant. Trzy największe, Alsace, Loire i Bourgogne, dają razem około trzech czwartych sprzedaży.
| Apelacja | Gdzie | Udział w sprzedaży 2025 |
|---|---|---|
| Crémant d'Alsace | Alsacja, wschód Francji | 33,1% (ponad 40 mln butelek) |
| Crémant de Loire | dolina Loary | 25,4% |
| Crémant de Bourgogne | Burgundia | 21% |
| Crémant de Bordeaux, de Die, du Jura, de Limoux, de Savoie | Bordeaux, dolina Rodanu, Jura, Langwedocja, Sabaudia | razem około 20% |
| Crémant de Luxembourg | Luksemburg (od 1991 r.) | poza statystyką francuską |
Według federacji producentów crémant, na którą powołuje się magazyn Meininger's, w 2025 r. sprzedano 122,9 mln butelek, o 7,5% więcej niż rok wcześniej (114,5 mln) i najwięcej w historii. Szampania w tym samym roku wysłała 266,1 mln butelek. Każda apelacja ma własną listę dozwolonych szczepów, więc crémant z Alsacji, Burgundii i Loary smakują różnie.
Crémant a szampan: różnice w przepisach
Oba wina powstają z ręcznie zbieranych winogron i fermentują w butelce, ale szampan musi dłużej dojrzewać i z tej samej ilości winogron daje mniej soku.
| Przepis | Crémant | Szampan |
|---|---|---|
| Zbiór | ręczny | ręczny, całymi gronami |
| Ile moszczu z winogron | najwyżej 100 l ze 150 kg (około 67 l ze 100 kg) | najwyżej 102 l ze 160 kg (około 64 l ze 100 kg) |
| Druga fermentacja | w butelce | w butelce |
| Minimum na osadzie | 9 miesięcy | 15 miesięcy, rocznikowy 36 miesięcy |
| Kolor | biały albo różowy | biały albo różowy |
| Cukier | najwyżej 50 g/l | pełna unijna skala, od brut nature (czyt. brut natur) do doux |
Różnica w wydajności tłoczenia jest niewielka: w Szampanii z tej samej ilości winogron wolno wytłoczyć o kilka litrów soku mniej, a przepisy każą tłoczyć łagodnie i stopniowo. Ważniejszy jest czas. Szampan bez rocznika leży w piwnicy co najmniej 15 miesięcy, a według Comité Champagne zwykle dwa-trzy lata. Przez ten czas rozpadające się drożdże oddają winu związki, z których biorą się dojrzałe aromaty i pełniejsza faktura.
Za co dopłacasz, kupując szampana
Za dłuższe dojrzewanie, za ograniczony obszar Szampanii i za nazwę, którą zna cały świat.
Winnice Szampanii zajmują około 34 200 ha i nie mogą się dowolnie powiększać, a plony ustala się co roku przed zbiorami. Do tego dochodzi czas: każda butelka zajmuje miejsce w piwnicy co najmniej 15 miesięcy, a nie 9. Crémant to dobry wybór, gdy szukasz wina musującego metodą tradycyjną w niższej cenie. Szampan - gdy liczy się długie dojrzewanie, styl konkretnego domu albo nazwa na etykiecie, na przykład na prezent.
Szampan dla kogoś, kto pije crémant
Kto lubi crémant, niech zacznie od szampana winiarza albo spółdzielni, bo takie wino zwykle pochodzi z jednej konkretnej okolicy.
Grande Réserve robi rodzina de Taisne z Les Riceys (czyt. le risej), najdalej na południe wysuniętej gminy Szampanii, tuż przy granicy z Burgundią; rodzina uprawia tam głównie pinot noir na jurajskim marglu. Brut Tradition pochodzi od H. Blin (czyt. asz blę), spółdzielni z Vincelles w dolinie Marny, w której przeważa meunier. Jean de La Fontaine (czyt. żą de la fąten) Brut to marka rodzinnego domu Baron Albert z Charly-sur-Marne, prowadzonego przez trzy siostry.
Wszystkie trzy, obok butelek wielkich domów, opisujemy w rankingu szampan do 250 zł.
